BuurtSportcoach krijgt Tools om Buurten beweegvriendelijker te maken 

Een online leeromgeving, een cursus, zelfs een keuzevak. Allemaal nieuwe tools voor de ruim 5000 buurtsportcoaches in Nederland. Samen moeten deze middelen de buurtsportcoach meer kennis en instrumenten bieden om het sporten en bewegen in de openbare ruimte te stimuleren. De buurtsportcoach wordt hiermee dé aanjager om buurten beweegvriendelijker te maken.

In 2021 gaat de nieuwe Omgevingswet in. Vanaf dat moment moeten gemeenten de gezondheid van inwoners explicieter meenemen in hun plannen voor de leefomgeving. Een van de uitdagingen is het beweegvriendelijker maken van de openbare ruimte. Maar wat is dat precies?

Trend sijpelt door
Maartje Kunen is docent-onderzoeker bij Fontys Sporthogeschool in Eindhoven. Zij heeft zich gespecialiseerd in dit onderwerp. Ze heeft zelfs het keuzevak ‘Beweegvriendelijke omgeving’ ontwikkeld dat dit jaar voor het eerst aan twaalf vierdejaars Fontys-studenten Sportkunde is gegeven. ‘Iedereen weet hoe belangrijk sporten en bewegen is. Nieuw is dat we dit steeds vaker in de openbare ruimte doen’, aldus Maartje. ‘Het is laagdrempelig, goedkoop en je kunt het op elk moment doen.’ Ook in landelijk en lokaal beleid sijpelt deze trend volgens haar door: ‘Gemeenten willen met een betere inrichting van de omgeving mensen stimuleren en faciliteren om in beweging te komen. Bijvoorbeeld betere voorzieningen om lopend naar school of op de fiets naar je werk te gaan. Aantrekkelijke parken om in te wandelen, hardlopen, bootcampen en spelen. Er is van alles mogelijk. De uitdaging is om de inrichting te laten aansluiten bij de echte behoeften van de inwoners. Buurtsportcoaches zijn goed in staat om die wensen te peilen. Zij spelen hiermee een belangrijke rol om behoeften en beweegvriendelijke voorzieningen aan elkaar te verbinden.’

Complex krachtenveld
Voordat buurtsportcoaches de behoeften voor een beweegvriendelijke wijk kunnen peilen moeten zij leren omgaan met het groeiend aantal partijen dat iets met de openbare ruimte wil, zegt Maartje: ‘Die partijen hebben allemaal hun eigen belangen en spreken vaak niet dezelfde taal. Buurtsportcoaches vinden het lastig om in dit complexere krachtenveld hun verbindende rol te kunnen spelen. Ook hebben zij meestal een sportachtergrond en moeten ze basiskennis leren over het fysiek en ambtelijk inrichten van de openbare ruimte. Buurtsportcoaches moeten dus veel nieuwe dingen leren. Hiermee gaan wij ze helpen.’

Keuzevak en cursus
Het eerste hulpmiddel is het door Maartje zelf ontwikkelde keuzevak ‘Beweegvriendelijke omgeving’. Het blok van tien weken is eind januari door de twaalf Fontys-studenten afgerond. ‘Hun opdracht was om te analyseren en adviseren hoe twee Eindhovense wijken beweegvriendelijker kunnen worden gemaakt. Dit deden ze in samenwerking met gemeentelijke sportregisseurs en wijkcoördinatoren. Tijdens het blok maakten de studenten onder andere kennis met het complexe belangenspel. Een heel waardevolle ervaring’, aldus Maartje. Een tweede hulpmiddel wordt op dit moment ontwikkeld door Sportservice Noord-Brabant: een één- of meerdaagse cursus om buurtsportcoaches wegwijs te maken in de beweegvriendelijke openbare ruimte.

Online leeromgeving
Het derde hulpmiddel moet ontstaan uit onderzoek1 dat Maartje momenteel vanuit het lectoraat Move to Be van Fontys Sporthogeschool uitvoert: ‘We onderzoeken op welke manier we buurtsportcoaches beter kunnen toerusten om als verbinder te functioneren tussen beleidsmakers, inwoners en andere professionals. Uit dit onderzoek is al naar voren gekomen dat 53% van de 600 bevraagde buurtsportcoaches graag ondersteuning wil. Het liefst willen zij een korte cursus, zoals Sportservice Noord-Brabant nu aan het maken is. Aanvullend daarop willen wij vanuit ons onderzoek een online leeromgeving ontwikkelen, die door elke buurtsportcoach gratis te raadplegen is. Via dit open platform krijgen zij toegang tot kennis en allerlei instrumenten om hun rol als verbinder in de beweegvriendelijke buurt uit te voeren. Denk bijvoorbeeld aan instrumenten zoals de Leefplekmeter of de BVO-scan waarmee je de beweegvriendelijkheid van een wijk in kaart kunt brengen. Of vragenlijsten en andere creatieve manieren om de behoeften van doelgroepen in de wijk te peilen. Ook kunnen zij hun eigen kennis en ervaringen via het platform delen. Alles is straks op één plek beschikbaar’, aldus Maartje.

Weet wat je doet
Demy Weertman is nu specialist Inclusief Bewegen bij Sportservice Noord-Brabant. Daarvoor was ze namens dezelfde organisatie buurtsportcoach in de gemeenten Roosendaal en Zundert. Zij is blij met de extra hulp die buurtsportcoaches gaan krijgen: ‘De Omgevingswet en de groeiende aandacht voor sporten in de openbare ruimte zijn echt een kans voor buurtsportcoaches en gemeenten om inwoners in beweging te krijgen. Maar je moet wel weten wat je doet. Je kunt vol enthousiasme allerlei beweeginitiatieven in de wijk opzetten, zoals fitroutes of beweeg-speeltuinen, maar als ze niet worden gebruikt heb je er niets aan. Ikzelf ben nu bezig met een onderzoek onder ouderen voor mijn masteropleiding Healthy Ageing Professional bij Fontys Sporthogeschool. Hieruit blijkt nu al dat 65-plussers niet zozeer behoefte hebben aan beweeglinten en beweegtoestellen, maar dat zij gewoon veilig willen kunnen lopen, zonder losliggende stoeptegels bijvoorbeeld. Als zij dit willen, dan moet je ze dat bieden. Want daardoor komen ook zij in beweging.’

Dé specialist
‘Benut dus de tools om te weten waar mensen in de wijk echt behoefte aan hebben’, aldus Demy. ‘Communiceer over lokale beweeginitiatieven, zodat mensen het weten, en bied ondersteuning als die voorzieningen er eenmaal zijn. Met de kennis en instrumenten die er straks zijn is de buurtsportcoach dé aanjager om deze verbindende rol te vervullen.’ Demy rondt haar onderzoek en masteropleiding af in juli 2021. Zij wil dan een succesvol beweeginitiatief voor ouderen hebben ontwikkeld, dat door buurtsportcoaches in heel Brabant kan worden geïmplementeerd. Maartjes onderzoek loopt nog een jaar. Haar doel is om de online leeromgeving te vullen met content op maat voor de buurtsportcoach. 

Wil je meer weten over de cursus bewegen in de openbare ruimte? Klik dan op deze link.

 

1 Het onderzoek ‘Buurtsportcoach als katalysator voor beweegvriendelijke buurten’ van het lectoraat Move to Be en onderzoekspartners is medegefinancierd door Regieorgaan SIA, onderdeel van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk onderzoek (NWO). meer informatie over het onderzoek op eenlevenlangbewegen.nu via deze link.